Nk’uko MininWeekly ibitangaza, umusaruro w’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri Afurika y’Epfo wiyongereyeho 116.5% muri Mata nyuma y’uko muri Werurwe hiyongereyeho 22.5% ugereranyije n’umwaka ushize.
Ibyuma bya Platinum (PGM) byagize uruhare runini mu iterambere, byiyongereyeho 276% uko umwaka ushize; hagakurikiraho zahabu, yiyongereyeho 177%; amabuye ya manganese, yiyongereyeho 208%; n'amabuye y'icyuma, yiyongereyeho 149%.
Banki Nkuru y’Igihugu ya Afurika y’Epfo (FNB), ikigo gitanga serivisi z’imari, cyizera ko ukwiyongera kw’ishoramari muri Mata atari ikintu gitunguranye, ahanini kubera ko mu gihembwe cya kabiri cya 2020 habayeho igabanuka ry’ishoramari bitewe n’ifungwa ry’ishoramari. Kubwibyo, hashobora no kubaho ukwiyongera k’imibare ibiri umwaka ku wundi muri Gicurasi.
Nubwo muri Mata habayeho iterambere rikomeye, hakurikijwe uburyo bwemewe bwo kubara umusaruro w’igihugu (GDP), ubwiyongere bw’igihembwe muri Mata bwari 0.3% gusa, mu gihe impuzandengo y’ubwiyongere bw’ukwezi kuva muri Mutarama kugeza muri Werurwe yari 3.2%.
Izamuka rikomeye ry’ubukungu mu gihembwe cya mbere ryagaragaye mu musaruro nyawo w’inganda. Igipimo cy’izamuka ry’ubukungu mu gihembwe cya buri mwaka cyari 18.1%, byagize uruhare rwa 1.2% ku gipimo cy’izamuka ry’ubukungu nyabwo.
FNB ivuga ko iterambere rihoraho ry’umusaruro w’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro buri kwezi ari ingenzi ku izamuka ry’umusaruro rusange w’igihugu mu gihembwe cya kabiri.
Banki iracyafite icyizere ku bijyanye n'amahirwe y'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro mu gihe gito. Ibikorwa by'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro biracyatezweho gushyigikirwa n'izamuka ry'ibiciro by'amabuye y'agaciro n'izamuka rikomeye ry'ubukungu mu bafatanyabikorwa b'ingenzi b'ubucuruzi ba Afurika y'Epfo.
Nedbank yemera ko nta mpamvu yo gukora isesengura rihoraho ry’umwaka ku wundi, ahubwo yibanda ku kuganira ku mpinduka za buri kwezi zahinduwe mu bihe by’umwaka ndetse n’imibare y’umwaka ushize.
Izamuka rya 0.3% ry’ukwezi ku kwezi muri Mata ryatewe ahanini na PGM, ryiyongereyeho 6.8%; manganese yiyongereyeho 5.9% naho amakara yiyongereyeho 4.6%.
Ariko, umusaruro w'umuringa, chromium na zahabu wagabanutseho 49.6%, 10.9% na 9.6% ugereranije n'igihe cyabanjirije raporo.
Imibare y’imyaka itatu igaragaza ko urwego rw’umusaruro muri Mata rwazamutseho 4.9%.
Banki ya Nedley yavuze ko kugurisha amabuye y'agaciro muri Mata byagaragaje ko byazamutseho 3.2% ugereranyije n'ukwezi gushize nyuma ya 17.2% muri Werurwe. Ibicuruzwa byanagize uruhare mu kwiyongera kw'ibikenewe ku isi, ibiciro bikomeye by'ibicuruzwa ndetse n'imikorere myiza ku byambu binini.
Uhereye ku mpuzandengo y'imyaka itatu, ibicuruzwa byiyongereye ku buryo butunguranye ku kigero cya 100.8%, ahanini bitewe n'ibyuma bya platine n'amabuye y'agaciro, kandi ibicuruzwa byabyo byiyongereyeho 334% na 135%. Ibinyuranye n'ibyo, ibicuruzwa bya chromite na manganese byaragabanutse.
Banki ya Nedley yavuze ko nubwo hari ishingiro rito ry’ibarurishamibare, inganda z’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro zakoze neza muri Mata, bitewe n’ubwiyongere bw’ibikenewe ku isi.
Dutegereje ahazaza, iterambere ry’inganda z’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro ririmo guhura n’ibintu bibi.
Mu rwego mpuzamahanga, iterambere mu bikorwa by'inganda no kuzamuka kw'ibiciro by'ibicuruzwa bishyigikira inganda z'ubucukuzi bw'amabuye y'agaciro; ariko mu rwego rw'imbere mu gihugu, ingaruka mbi ziterwa no kubuza amashanyarazi n'inzego z'amategeko zitazwi neza ziri hafi.
Byongeye kandi, banki yibukije ko kwiyongera kw'icyorezo cya Covid-19 n'imbogamizi ku bukungu byatewe nacyo biracyari ikibazo ku muvuduko wo kwiyubaka. (Mineral Material Network)
Igihe cyo kohereza: Kamena-21-2021